Chào mừng bạn đến với Giesu.asia ! Ơn Chúa ở cùng bạn. Bạn hãy đăng ký làm THÀNH VIÊN và góp phần mình làm giàu đẹp, phong phú Giesu.asia mỗi ngày bạn nhé !

Đăng nhập để Post bài

Lưu ý khi Post bài :

01. Bạn hãy đăng ký Thành viên để Post bài thành công. Bài viết nên ghi rõ xuất xứ, nguồn, Tác giả, sưu tầm, ...

02. Tại trang chủ : hiện tại đã mở 4 mục để thành viên tự Post ! Sắp tới sẽ mở toàn bộ (sẽ có thông báo).

      Bài viết tại trang chủ sẽ được kiểm duyệt trong vòng 24h bởi Biên tập viên phụ trách từng chuyên mục !

03. Tại diễn đàn : Thành viên được phép Post tự do.

Giesu Asia

Liên hệ Giêsu Asia

Email:
Chủ đề:
Nội dung:
Con gà thường có mấy chân ?

Ai đang Trực tuyến

Đang có 731 khách và no member đang online

Google Search

    

truyen-cong-giao

Thiện, thiền, đan

Thiện, thiền, đan

Share

Thiện, thiền, đan

ĐHY Phaolô Thiện Quốc Tỷ (03/12/1923-22/08/2012)

Tin Đức Hồng Y Paul Shan Kuo-Hsi, S.J. Đài Loan, được Chúa gọi về ngày 22/08/2012 đã được giới truyền thông các nước loan báo rộng rãi, vì ngài là một người nổi tiếng.

Tiếng Hoa thì đăng đúng tên của Ngài là 單國璽, tiếngTây người ta cứ đăng tên của ngài theo phiêm âm là Paul Shan Kuo-Hsi, riêng tiếng Việt lại có vấn đề.

Hầu hết các trang tin tiếng Việt điều dịch là Đan Quốc Tỷ, cũng có người dịch nhầm là Thiền Quốc Tỷ. Dòng Tên Việt Nam lập tức đưa ra ý kiến nên dịch là Thiện Quốc Tỷ (có giải thích). Nhưng vẫn có người không chấp nhận. Vậy chữ 單phải dịch ra tiếng Việt thế nào, trong trường hợp dùng chỉ họ tên, địa danh... có khác với các trường hợp thông thường hay không?

1. Tính phức tạp của chữ Hoa.

1.1. Cách viết không thống nhất. Chữ Hoa có hai loại chữ: phồn thể và giản thể, như chữ 單(đan) chúng ta đang bàn, cách viết phồn thể là單, còn giản thể là. Chữ này khác biệt không nhiều, có những chữ khác xa một trời một vực, như chữ (quảng), phồn thể là , giản thể là广, hay chữ (xưởng), phồn thể là, giản thể là厂. Liên Hợp Quốc nhìn nhận chữ giản thể là chữ chính thức, nhưng ngoài Trung Quốc và Singapore, hầu hết các vùng người Hoa khác đều dùng phồn thể. Bộ Giáo Dục Việt Nam quy định các học sinh ở trường nếu có học chữ Hoa, thì học giản thể, nhưng ngoài xã hội và cả báo Sài gòn Giải Phóng bản tiếng Hoa, lại dùng phồn thể, nên các em học chữ Hoa ở trường, không thể đọc báo.

1.2. Một âm có nhiều chữ.Chữ Hoa có khi cùng một âm có nhiều chữ, ví dụ chữ đan mà chúng ta đang bàn đến, có 6 chữ. 丹, (), (), (), , (瘅),mỗi chữ có một nghĩa khác. Đối với những người học chữ Hoa bằng cách phiên âm, hay như tiếng Việt, gây rất nhiều khó khăn, vì không thể phân biệt được chữ nào.

1.3. Một chữ có nhiều âm. Chữ Hoa có khi một chữ có nhiều âm. Dùng vào loại từ khác nhau, đôi khi lại có âm khác nhau. Như chữ chúng ta đang bàn 單, trong tiếng Phổ Thông, có ba âm, là dān, shàn, chán.Hay như chữ 好(hảo), có hai âm: hǎo, hào, khi tạo thành từ, cùng chữ, cũng không biết phải đọc thế nào, mà phải coi hết cả mạch văn. Ví du: 不好, nếu là tĩnh từ thì đọc là bất hảo, như: trà bất hảo (trà không tốt). Nếu là động từ thì đọc là hiếu, háo, như bất hiếu trà (không thích trà). Đây chính là vấn đề rất khó khăn cho người học tiếng Hoa.

2. Âm và nghĩa của chữ .

Chữ單trong tiếng Hoa có ba âm: dān, shàn, chán. Khi dùng như danh từ, động từ, tĩnh từ và phó từ thì đọc là dān; dùng để xưng vua của Hung Nô hay những lãnh tụ không phải dân tộc Hán, thì đọc là chán.Nhưng dịch ra tiếng Việt thì phải đọc thế nào, đã có người nói họ tên của Đức Hồng Y Đài Loan trong bản tiếng Anh là Shan Kuo-Hsi, tiếng Việt là Đan Quốc Tỷ thì đúng rồi. Làm sao biết tiếng dānViệt ngữ phải đọc thế nào, rồi shànchán nữa nên đọc thế nào?

Năm 2005, khi tôi viết bài “Mân côi, môi côi...”, có giải thích về việc này, nay xin mạn phép nhắc lại.

Chữ Hán Việt bắt nguồn từ chữ Hoa (chữ Hán) do đó khi phát âm phải căn cứ theo chữ Hoa. Chữ Hoa đã có mấy ngàn năm nay, là lối chữ biểu ý, không có phiên âm, vậy làm sao phát âm? Chính vì thế, thời xưa, người Trung Quốc nhiều khi hiểu ý của chữ mà đọc âm chữ chưa đúng. Vì thế, vua Khang Hy, Nhà Thanh, mới cho triệu tập tất cả các văn sĩ tài ba trong cả nước biên soạn một cuốn tự điển, ghi rõ cách phát âm của chữ Hoa, và đã được xuất bản vào năm thứ 55 triều Khang Hy (tức năm 1716) có tên gọi là KHANG HY TỰ ĐIỂN. Từ đó, cách phát âm của chữ Hoa đều căn cứ vào Khang Hy Tự Điển.

Cách phiên âm của Khang Hy Tự điển gọi là phiên thiết. Xin lược dẫn như sau:

Muốn xác định cách phát âm của một chữ phải dùng hai phần ghép lại, gọi là định âm (định vần) và định thinh (định dấu):

1. Định âm bằng cách: Lấy âm khởi đầu của chữ trước đọc nối liền lại với vần của chữ sau.

2. Định thinh bằng cách: Lấy thinh của chữ trước định bực thinh và thinh của chữ sau định loại thinh.

Có 2 bực thinh và 4 loại thinh liên hệ với nhau như sau:

 

Bực thinh

Loại thinh

Bình

Thượng

Khứ

Nhập(*)

Thanh

Dấu ngang

Dấu hỏi

Dấu sắc

Dấu sắc

Trọc

Dấu huyền

Dấu ngã

Dấu nặng

Dấu nặng

 

 

(*) Thinh nhập là thinh kết thúc bằng vần p, t, k.

Ngoài những quy luật phiên thiết trên, người ta còn thêm một chữ cùng âm của chữ đang phiên thiết, để giúp những người không quen phiên thiết cũng có thể đọc được chữ đó.

2.1. Âm của chữ

Chữ 單có ba âm đọc như đã nói: dān, shàn, chán. Căn cứ vào những luật trên, chúng ta thử xem chữ 單phải đọc thế nào.

Theo Khang Hy tự điển [1].

Dān:Phiên thiết của âmdān là 都寒đô + hàn.

Định Âm: Âm khởi đầu của chữ đô là đ; vận của chữ hàn là an; lấy âm khởi đầu của chữ trước với vận của chữ sau, đọc nối liền lại thành đan.

Định thinh: Chữ đô (dấu ngang) thuộc bực thinhthanh, chữ hàn (dấu huyền), thuộc loại thinhbình, như vậy thinh của chữ單(đan) làthanh bình (dấu ngang), đọc đan.

Shàn: Phiên thiết của âm shàn là 上演 thượng + diễn, thuộc thanh trọc thượng, phải đọc thiễn, nhưng vì chữ cùng âm là (thiện), nên tiếng Việt đọc là thiện.

Chán: Phiên thiết của âmchán là 巿連 thị +liên, thuộc thanh trọc bình, chữ cùng âm là 蟬 (thiền) hay 善 (thiện), tiếng Việt âm theo chữ thiền.

Theo Từ Hải [2] và Từ Nguyên

Dān:Phiên thiết là 德安đức + an= đan.

Shàn: Phiên thiết là 市演thị + diễn= thiễn, nhưng chữ cùng âm là 善 (thiện), nên tiếng Việt vẫn đọc là thiện.

Chán: Phiên thiết là 時延 thời + diên= thiền.

Cách đọc âm của chữ hơi khó cho người Việt, nên không phải từ điển tiếng Việt nào cũng có hết mấy âm đọc này. Cuốn Dictionary Vietnmese Chinois Français [3] chỉ có âm thiền. Từ Điển Trung Việt [4] chỉ có hai âm đanthuyền. Hán Việt Tân Từ Điển [5] chỉ có hai âm đanthiền. Hán Việt Từ Điển [6] có  âm đan, thiền hay thiện. Giúp đọc Nôm và Hán Việt [7] có ba âm đan, thiềnthuyền, không có âm thiện. Chỉ có hai quyển từ điển sau đây có đủ ba âm đan, thiềnthiện: Hán Việt Tự Điển của Thiều Chửu [8] và Từ Điển Hán Việt của Phan Văn Các [9].

Từ những từ điển có trong tay cho thấy, không phải ai cũng biết chữ có nhiều âm.

Trong tiếng Việt, âm đan còn đọc đơn, có lẽ do đọc trại. Còn riêng âm “thuyền”, có lẽ từ sai lầm của người dịch Tam Quốc Chí, vì trong truyện có một nhân vật tên là 貂 蟬 (Điêu Thiền), bản tiếng Việt dịch là Điêu Thuyền. Do đó, đến bây giờ người Việt hầu như chỉ biết tên của mỹ nhân đó là Điêu Thuyền mà thôi. Chính người Hoa cũng hay viết nhầm, tên của nàng là 貂嬋 (Thuyền 嬋, bộ nữ女), thay vì viết đúng là 貂 蟬 (Thiền 蟬, bộ huỷ ), (cũng có người viết nhầm họ của nàng là điêu này: 刁) Chữ 蟬(bộ huỷ虫), theo phiên thiết là thiền, còn chữ 嬋 (bộ nữ女) thì đọc là thiền hay thuyền. Vậy, người dịch Tam Quốc Chí rõ ràng đọc lộn chữ 蟬 (thiền bộ huỷ) thành 嬋 (thuyền, thiền bộ nữ), nên Điêu Thiền bị cải tên thành Điêu Thuyền. Hậu quả là có một số tự điển cũng ngộ nhận chữ 蟬 (thiền bộ huỷ) đọc là thuyền.

2.2. Nghĩa của chữ

Chữ 單 hơiđặc biệt, khi âm đọc khác thì nghĩa cũng khác.

Các từ điển đều có chữ đan, cách giải nghĩa cũng gần giống nhau: Đan (đơn) có nghĩa dt. (1) Tờ kê: Thái đan (thực đơn). (2) Tấm vải: Sàng đan (vải trải giường). (3) Giường ngồi của thầy tu trong thiền đường. (4) Tiêu chuẩn tính nặng nhẹ, dài ngắn và số lượng của vật thể: Đơn vị. đt. (5) Tận lực. tt. (6) Cô đơn: Hình đan ảnh chích (hình đơn bóng lẻ). (7) Mỏng manh, yếu ớt, ít ỏi: Đan độc, (8) Không phức tạp: Giản đan minh liễu (giản dị dễ hiểu) (9) Mang số lẻ: Đan nhật (ngày lẻ). (10) Áo có một lớp vải: Đan y (áo đơn) . pht. (11) Không chỉ: Bất đan (không những). (11) Chỉ: Đan thuyết bất tố (chỉ nói không làm). (12) Độc nhất: Đan đả độc đấu (một đánh với một). 

Những từ điển có đủ ba âm đều giải nghĩa thiềnthiện giống nhau, như Thiều Chửu, Từ Điển Hán Việt và Quốc Ngữ Hoạt Dụng Từ Điển [10]:

  • Thiền: dt. Vua nước Hung-nô: Thin Vu.
  • Thiện: dt. Họ Thiện: Thiện An Nhân (người thuộc thời triều Minh).

Kết luận

Vậy, rõ ràng ĐHY Shan Kuo-Hsi chỉ có một cách dịch là Thiện Quốc Tỷ. Truyền thông hiện nay phát triển rất nhanh, có tầm ảnh hưởng lớn, những người phụ trách truyền thông cần có tinh thần trách nhiệm, nhất là giới truyền thông mang danh nghĩa của Hội Thánh, càng phải rất cẩn thận trong việc đưa tin những nhân vật của Giáo Hội.


Ghi chú:

[1] Nhà xuất bản Hán Ngữ Đại Từ Điển, tháng 5/2002, tr. 128.

[2] Từ Hải của Đài Loan: Nhà xuất bản Đài Loan Trung Hoa Thư Cuộc, thang 12/1972, tr. 612, Từ Hải của Trung Quốc: Nhà xuất bản Thượng Hải Từ Thư, năm 1999 (bản thu nhỏ), tr, 173, 1457 và Từ Nguyên của Trung Quốc: Thượng Hải Thương Vụ Ấn Thư Quán, tháng 5/1935, tr. 89.

[3] Eugène Qouin, des Missions Étrangères de Paris, 1957, in tại Saigon, tr. 1368.

[4] Văn Tân, NXB Sự Thật, năm 1956, tr. 200, 201.

[5] Nguyễn Quốc Hùng, NXB Khai Trí, năm 1975, tr. 230, 716.

[6] Thương Vu Ấn Thư Quán, Bắc Kinh, 1994, tr. 120, 587.

[7] Lm. Antôn Trần Văn Kiêm, NXB Đà Nẵng, năm 2004, tr. 372,

[8] NXB Tp. HCM., tháng 6/1993, tr. 95.

[9] Phan Văn Các chủ biên, NXB. Tp. HCM., tháng 9/2002, tr. 170, 305, 1244

[10] Châu Hà chủ biên, Đài Loan, 2004, tr. 351.

Share

Giêsu Asia chuyên chủ đề Giáo dục, Công Giáo : Truyện hay, Thơ hay, Tùy bút, Sách quý, Danh bạ Website, Nhạc Thánh ca, Phim đạo, Suy niệm Tin Mừng hàng ngày, ...

Bạn cần liên hệ với Giêsu Asia, hãy gửi email về : giesu.asia@gmail.com

Với mục đích đơn sơ, luôn cố gắng Tôn vinh, Phát huy tính giàu đẹp, trong sáng của ngôn ngữ Tiếng Việt, Văn hoá Việt Nam

Website Giesu.asia được phát triển theo hướng mở của Web 2.0 : Toàn bộ nội dung đăng trên Website và Diễn đàn được mọi người (tự chịu trách nhiệm) đóng góp với mục đích chia sẻ những cái hay, cái đẹp trong cuộc sống --> Nhằm nhận ra Chân Thiện Mỹ trong mỗi câu chuyện, mỗi bài viết, ... hoặc chỉ nhằm mục đích thư giãn sau những ngày làm việc mệt mỏi, ... Không mục đích Chính trị, Không mục đích chia rẽ mối đại đoàn kết Dân tộc, Không đi ngược lại luật Pháp của Việt Nam, Không đi ngược với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam, Văn hoá Việt Nam.

Mặc dù nội dung đã được qua khâu kiểm duyệt khá kỹ càng nhưng không thể tránh khỏi những thiếu xót, nếu có bất kì ai phát hiện bài viết nào đi ngược lại với những mục đích trong sáng trên ---> Xin vui lòng liên hệ ngay với Ban Quản trị (BQT) để xử lý kịp thời ==> Luôn giữ gìn và phát triển Giesu.asia theo con đường mà Chúa Giêsu muốn và đã dạy, đồng thời luôn giữ gìn sự đơn sơ, trong sáng, giàu đẹp, ... của Tiếng Việt, của Văn hoá Việt Nam.

Nguyện xin Thiên Chúa tuôn đổ mọi hồng ân trên tất cả mọi người tham gia Website này để cùng nhau phát triển Giesu.asia theo hướng Chúa muốn nhằm mang lại những hoa trái tốt đẹp và bình an trong tâm hồn mỗi người ! Thay mặt BQT Xin chân thành cảm ơn tất cả mọi người.

Lưu ý :

Tất cả các Website với tên miền con của Giesu.asia (subDomain) được Giesu.asia phát triển với mục đích Phi lợi nhuận cho các Giáo xứ, Đoàn thể, ... trên toàn lãnh thổ Việt Nam --> Buộc tuân thủ nghiêm ngặt với những mục đích trong sáng đã nêu trên.

Bất cứ ai phát hiện ra Website nào vi phạm, xin vui lòng liên hệ với BQT để xử lý kịp thời ! Xin chân thành cảm ơn.

Template Settings
Select color sample for all parameters
Orange Dark_Green Crimson Green_Yellow Indigo Maroon Medium_Violet_Red tomato
Background Color
Text Color
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction
Background Color
Scroll to top